De Burgemeester handhaaft in omgevingsvergunningsland

De Burgemeester handhaaft in omgevingsvergunningsland

Zoals velen reeds hebben mogen vernemen heeft de Vlaamse Regering reeds op 25 april 2014 een nieuw decreet aangenomen betreffende de handhaving van de omgevingsvergunning. Dit decreet is gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 27 augustus 2014 maar treedt voor het overgrote deel pas later in werking, op een door de Vlaamse Regering vast te stellen datum.

Het decreet beoogt een geïntegreerde aanpak van de handhaving bij de ééngemaakte omgevingsvergunning, ingevoerd middels een decreet betreffende de omgevingsvergunning. Ook dit decreet werd aangenomen op 25 april 2014 maar gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 23 oktober 2014.

De ééngemaakte omgevingsvergunning is nog niet operationeel en treedt in werking op een door de Vlaamse Regering later te bepalen datum.

De op komst zijnde nieuwe reglementering op het vlak van handhaving verleent aanvullende handhavende bevoegdheden aan de gemeentelijke overheid.

Zo wordt het onder meer mogelijk voor de stedenbouwkundige inspecteur en de burgemeester om bestuurlijke (herstel)maatregelen voor ruimtelijkeordeningsmisdrijven en -inbreuken op te leggen.
Naast de reeds gekende stedenbouwkundige stakingsbevelen, die ook in het nieuwe decreet worden behouden, worden twee nieuwe handhavingsmogelijkheden ingevoerd, zijnde de zogenaamde 'bestuursdwang' en een 'last onder dwangsom'.

'Bestuursdwang' houdt in dat bestuurlijke maatregelen aan overtreders kunnen worden opgelegd door middel van een bestuurlijke beslissing die onmiddellijk uitvoerbaar is en steeds het recht op ambtshalve uitvoering insluit. De beslissing dient te voldoen aan bepaalde inhoudelijke voorschriften en wordt betekend aan de overtreder.

De beslissing kan een bevel inhouden tot het betalen van een meerwaarde, de uitvoering van bouw- of aanpassingswerken dan wel het herstel van de plaats in de oorspronkelijke toestand of de staking van het strijdige gebruik of een combinatie van voormelde maatregelen.

Hierbij wordt ook een termijn opgelegd, waarbinnen de overtreder de bevolen maatregelen dient uit te voeren. Na afloop van deze termijn kan de bevoegde overheid overgaan tot ambtshalve uitvoering, op kosten van de overtreder. Deze kosten zijn invorderbaar middels een dwangbevel.

Een derde bestuurlijke maatregel vormt de zogenaamde last onder dwangsom, die eveneens door de stedenbouwkundige inspecteur dan wel de burgemeester kan worden opgelegd.

Last onder dwangsom houdt in dat bestuurlijke maatregelen aan overtreders worden opgelegd door middel van een bestuurlijke beslissing, die onmiddellijk uitvoerbaar is en steeds de verbeurte van een dwangsom als sanctie bij niet naleving inhoudt.

De overtreder dient bijgevolg een bepaald herstel binnen een bepaalde termijn uit te voeren, zo niet moet hij een dwangsom betalen.

De herstelmaatregelen kunnen hierbij betrekking hebben de uitvoering van bouw- of aanpassingswerken dan wel het herstel van de plaats in de oorspronkelijke toestand of de staking van het strijdige gebruik of een combinatie van voormelde maatregelen. Een last onder dwangsom kan evenwel nooit de betaling van een meerwaarde als enig voorwerp hebben.

De stedenbouwkundige inspecteur en de burgemeester worden hierbij eveneens bevoegd gemaakt om de verbeurde dwangsommen zelf in te vorderen middels een dwangbevel.

Daarnaast worden de inspecteur en de burgemeester eveneens gemachtigd om, in geval van bijzondere omstandigheden, uitstel of spreiding van betaling toe te staan en zelfs om de dwangsomschuld niet- dan wel slechts gedeeltelijk in te vorderen.

Interessant om op te merken is dat bestuursdwang en last onder dwangsom nooit gelijktijdig ten aanzien van dezelfde persoon zullen kunnen worden toegepast.

Wat de beroepsmogelijkheden betreft zal zowel tegen een beslissing tot toepassing van bestuursdwang als tegen een beslissing tot oplegging van een last onder dwangsom door de (vermoedelijke) overtreder binnen een termijn van 30 dagen een schorsend beroep worden ingesteld bij de Vlaamse Regering. Vervolgens zal de Vlaamse regering omtrent het beroep uitspraak doen binnen een eenmalig verlengbare termijn van 90 dagen.

Een beslissing van de Vlaamse regering is enkel aanvechtbaar middels een schorsings- en annulatieberoep bij de Raad van State.

Daarenboven wordt ook de rechtbank van eerste aanleg bevoegd gemaakt om een opgelegde dwangsom op te heffen, de looptijd ervan voor een bepaalde termijn opschorten of de dwangsom verminderen. Dit in geval van blijvende of tijdelijke, gehele of gedeeltelijke onmogelijkheid voor de overtreder om aan zijn verplichtingen te voldoen.

Bij bestuursdwang krijgt de overheid bijgevolg het recht om het herstel zelf uit te voeren, zonder eerst een rechterlijk bevel te moeten verkrijgen. Dit naar analogie met de bestuurlijke maatregelen onder het DABM.

Hierbij zal daarenboven geen voorafgaandelijk positief advies van de Hoge Raad voor de Handhavingsuitvoering (die de taken van de huidige Hoge Raad voor het Handhavingsbeleid zal overnemen) dienen te worden ingewonnen. Deze adviesvereiste als ontvankelijkheidsvoorwaarde wordt wel behouden bij onder meer het opstarten van gerechtelijke procedures.

Alhoewel de bestuurlijke maatregelen in de regel voor alle types stedenbouwkundige misdrijven en stedenbouwkundige inbreuken mogelijk zijn, wordt aan de Vlaamse Regering de mogelijkheid verleend om bepaalde specifieke misdrijven of inbreuken van de toepassing van bestuursdwang of last onder dwangsom uit te sluiten. Daarnaast kan de toepassing van bestuursdwang of last onder dwangsom afhankelijk worden gemaakt van bijkomende voorwaarden.

Dit aspect zal bijgevolg nog kunnen worden geconcretiseerd in een later aan te nemen uitvoeringsbesluit, die het toepassingsgebied van voormelde sanctiemechanisme zal kunnen inperken.

Auteur: Alisa Konevina

Meer info?
Contacteer Tom SWERTS
Advocaat - vennoot
015/40.49.40 of tom.swerts@gdena-advocaten.be

Contacteer Alisa KONEVINA
Advocaat
015/40.49.40 of alisa.konevina@gdena-advocaten.be

Contacteer Karin LIECKENS
Advocaat
015/40.49.40 of karin.lieckens@gdena-advocaten.be