Naar een doordachte en gedragen (her)bestemming van parochiekerken

Naar een doordachte en gedragen (her)bestemming van parochiekerken

Verschillende steden en gemeenten worstelen met het vraagstuk van de toekomst voor de parochiekerken in gemeentelijke eigendom. De bekommernis bestaat erin om de denkoefening tijdig te maken en daarvoor de nodige tijd te nemen. Voor andere besturen bestaat de vrees om de kostprijs op termijn niet meer te kunnen dragen.

In eerste instantie dient de parochie en het bisdom zich te beraden over welke kerken bestemd blijven voor de eredienst, welke in aanmerking komen voor een nevenbestemming en welke kerkgebouwen desgevallend kunnen worden herbestemd. Strikt genomen is dit een kerkelijke aangelegenheid waarbij de gemeente geen rechtstreekse partner is.

Aansluitend worden ook de centrale kerkbesturen en de gemeenten betrokken, hetgeen vervolgens leidt tot een parochiekerkenplan. De opmaak van een parochiekerkenplan is noodzakelijk voor het verkrijgen van bepaalde subsidies.

Indien wordt besloten dat een herbestemming mogelijk is, is misschien niet van meet af aan duidelijk welke nieuwe functie kan worden ingevuld. Vaak leven er wel enkele ideeën, maar bestaat er geen globaal beeld van mogelijke geïnteresseerden. Een “marktverkenning” kan hier een interessant instrument zijn. De parochie kan vanzelfsprekend in het proces worden betrokken. Op deze manier kan de gemeente, desgevallend samen met de parochie, voorafgaand randvoorwaarden vastleggen en zich middels een open oproep laten informeren welke behoeften en geïnteresseerde partners er zijn.

Wanneer met derden wordt samengewerkt, dienen in bepaalde situaties de wetgeving inzake overheidsopdrachten of minstens de beginselen van behoorlijk bestuur te worden nageleefd.

Indien met derde partijen wordt samengewerkt in het kader van een neven- of herbestemming waarbij deze derden mee investeren, komt het vraagstuk rond de zakelijke rechten op de voorgrond. Het loutere overdragen van de volle eigendom van een kerkgebouw houdt meestal te veel risico's in. Na de overdracht van de volle eigendom zijn er immers nog weinig garanties voor de parochie en de gemeenten wat betreft het toekomstige gebruik van het gebouw. Er dient ook aandacht te worden besteed aan het juridisch verankeren van het respect voor het gebouw en de symboliek. Daarbij kan worden gedacht aan andere zakelijke rechten zoals erfpacht, erfdienstbaarheden, ... De gemeente kan door middel van een RUP desgevallend ook planologische garanties bieden.

Tot slot dient men ook rekening te houden met de eventuele fiscale gevolgen van een nevenbestemming of herbestemming. Zo vervalt mogelijks de vrijstelling inzake onroerende voorheffing, die de wetgeving immers voorziet voor gebouwen bestemd voor de eredienst.

Het zoeken naar een neven- of herbestemming voor parochiekerken is voor de lokale besturen een delicate oefening. Naast de diverse opties en mogelijkheden die hierbij openstaan, komt nog dat één en ander juridisch-fiscaal correct moeten gebeuren. GD&A Advocaten kan u ter zake met de nodige expertise en kennis van dienst zijn.

Auteur: Steven Michiels

Meer info?

Contacteer Steven MICHIELS
Advocaat-vennoot
Tel 015/40.49.40 of steven.michiels@gdena-advocaten.be