Decreet lokaal bestuur: Wij zullen doorgaan!

Decreet lokaal bestuur: Wij zullen doorgaan!

3 maart 2017

De Vlaamse regering keurde op 24 februari 2017 het voorontwerp van decreet lokaal bestuur goed. Dat decreet moet vanaf 2019 onder meer zorgen voor een maximale integratie van Gemeente en OCMW. Ondanks het behoud van de aparte rechtspersoonlijkheid van het OCMW impliceert dit een ware aardverschuiving op lokaal vlak.

Wat houdt het decreet lokaal bestuur in?
Concreet worden een aantal bestaande decreten opgeheven en geïntegreerd (m.n. het Gemeentedecreet, het OCMW-decreet en het Decreet Intergemeentelijke Samenwerking). De bedoeling is om het sociaal beleid (middels integratie van Gemeente en OCMW op politiek, ambtelijk en beleidsvlak) op lokaal niveau zo goed mogelijk te integreren. Dit met het oog op efficiëntiewinsten op administratief vlak, een grotere klantgerichtheid en verhoogde toegankelijkheid van sociale dienstverlening.

Ook het bestuurlijk toezicht wordt aangepakt. Er wordt gekozen voor een “ééntrapstoezicht”, waarbij het schorsingstoezicht verdwijnt en de voorafgaande goedkeuring door de toezichthoudende overheid wordt beperkt. Er wordt spoorslags ingespeeld op de actuele gebeurtenissen rond intergemeentelijke samenwerking (cf. Publifin en Publipart). Het aantal mandaten en de daarvoor toegekende presentiegelden worden beperkt. Ook wordt voorzien in een motiveringsplicht en een goedkeuringstoezicht wanneer wordt toegetreden tot een intergemeentelijk samenwerkingsverband of een filiaal daarvan.

Wat moet er nog gebeuren?
Het voorontwerp wordt nu ter advies voorgelegd aan een aantal adviesraden. Voor de personeelsaspecten wordt bv. advies ingewonnen vanwege het Comité C1. Indien nodig worden daarna nog de gewenste aanpassingen doorgevoerd.

Vervolgens keurt de Vlaamse Regering het ontwerpdecreet in principe een tweede keer goed. Vervolgens wordt het advies ingewonnen van de afdeling Wetgeving van de Raad van State. De lokale besturen kijken met ingehouden adem uit naar dit cruciale advies. De Raad sprak zich eerder immers vernietigend uit over de integratieplannen en kantte zich tegen het uithollen van de OCMW's (“lege schelpen”). Afgewacht dient dan ook of de Raad het huidige plan B -een maximale integratie met behoud van afzonderlijke rechtspersonen- beter kan smaken.
 
Bij het begin van het nieuwe parlementaire jaar buigt de Vlaamse Regering zich dan een derde en laatste keer over het ontwerp, waarna het debat verder gaat in het Vlaamse Parlement. De bedoeling is om het decreet lokaal bestuur tegen eind 2017 door het Parlement te laten goedkeuren. Op die manier kan het vanaf 1 januari 2019 in werking treden, d.i. na de volgende gemeenteraadsverkiezingen. Een aantal bepalingen -zoals de overgang van de decretale graden naar de nieuwe secretaris-/financieel directeur- treden zelfs vroeger in werking (10 dagen na publicatie in het Belgisch Staatsblad). 

Samengevat is het de bedoeling van het decreet lokaal bestuur om te dereguleren en te vereenvoudigen. Op lokaal niveau brengt dit natuurlijk heel wat praktische en juridische problemen met zich mee. Gezien de omvang van de verandering en de slinkende resterende voorbereidingstijd zullen de lokale besturen alle zeilen moeten bijzetten om de hervorming in goede banen te lijden zonder averij op te lopen. Zo blijft het tot op heden zeer de vraag hoe de concrete integratie van Gemeente en OCMW in overeenstemming kan gebracht worden met (vooral federale) financiële stromen zoals de Sociale Maribel. Tenslotte blijft het zwaard van Damocles zweven boven het decreet lokaal bestuur met betrekking tot het aspect van de overeenstemming van de voorziene regeling met de Bijzonder Wet op de Hervorming van de Instellingen nu de Raad van State in het verleden (9 mei 2016) reeds wees op de “lege schelp” theorie waarbij de Raad een schending van de Bijzondere Wet zag in het feit dat het OCMW de iure nog wel blijft bestaan maar de facto uitgekleed wordt.   

Wenst u te anticiperen op de hervorming en U bij de toepassing van het decreet lokaal bestuur professioneel te laten bijstaan? Daarvoor kan u steeds terecht bij GD&A Advocaten, voor concreet en verzorgd juridisch advies op korte termijn. 

Auteurs: Jonas De Wit en Bas Van Olmen

Meer info?

Contacteer Cies Gysen
Advocaat-vennoot
t 015/40.49.40 of cies.gysen@gdena-advocaten.be

Contacteer Jonas De Wit
Advocaat
t 015/40.49.40 of jonas.dewit@gdena-advocaten.be