Gesprek met Cies Gysen, Advocaat-Vennoot bij GD&A Advocaten. 'Er is een nieuw evenwicht nodig tussen het lokale, het Vlaamse en het nationale niveau'

Gesprek met Cies Gysen, Advocaat-Vennoot bij GD&A Advocaten.
'Er is een nieuw evenwicht nodig tussen het lokale, het Vlaamse en het nationale niveau'

16 juni 2017

Vlaanderen betrekt te weinig de lokale overheden in zijn besluitvorming. De gevolgen laten zich voelen. Er is een nieuwe relatie nodig.
Trends artikel door redacteur Michaël Vandamme.

Trends: originele versie

We spreken Cies Gysen op het moment dat de politieke rel rond het Bosdecreet nog nazindert.
“Er circuleren enkele hardnekkige misverstanden over wat zich daar heeft afgespeeld”, legt hij uit. “Het decreet blijft bestaan. De moeilijkheden situeren zich rond het uitvoeringsbesluit met betrekking tot het bosplan. Dat bosplan is intussen ingetrokken. De boskaart voorziet in de bescherming van 12.262 hectare zonevreemde bossen in Vlaanderen, feitelijke bossen dus die op plaatsen liggen die planologisch een andere bestemming hebben, zoals wonen of industrie.
Op zich gaat het om een eerbaar principe, alleen heeft men top-down een kaart opgesteld waarop aangeduid werd welk bos precies beschermd werd. Die nogal arbitraire beslissingen gaven plots aanleiding tot soms erg schrijnende toestanden. In een gemeente als Bonheiden, om maar één voorbeeld te noemen, bleken plots 500 bouwkavels, waarvan sommige al voorzien waren van een verkavelingsvergunning, als bos te zijn ingekleurd. De eigenaar zou een deel van de geleden schade, de zogenaamde planschade, op termijn kunnen recupereren, maar dat zou nooit meer dan een bescheiden deel van de reële waarde van de grond zijn. Bovendien kijk je dan aan tegen een procedure van minstens twee jaar. In die periode ligt alles stil en zekerheid aan de eindmeet is er niet.”

“OP NATIONAAL NIVEAU WORDEN SOMS MAATREGELEN GENOMEN ZONDER REKENING TE
HOUDEN MET DE GEVOLGEN OP EEN LAGER NIVEAU, TE BEGINNEN VOOR DE BURGER”

Nieuw bosplan
Het bosplan is dood, leve het bosplan? “Er zal een nieuw plan komen, waarin hopelijk dezelfde fouten niet worden herhaald. De grote fout die in dit dossier begaan is, is dat men er de lokale autoriteiten niet bij betrokken heeft. Nochtans hebben zij de grootste terreinkennis. Als zij een rol hadden gekregen in dit scenario, hadden we veel onheil kunnen vermijden.

Want wat dreigt er nu te gebeuren? Het incident heeft iedereen wakker geschud, waardoor lokale besturen overspoeld zullen worden met aanvragen tot ontbossing. Los nog van de werklast die dat meebrengt, zullen aan het einde van de rit minder bossen overblijven in Vlaanderen. Zo bereikt Vlaanderen precies het omgekeerde van wat met het decreet beoogd had.”

Gebrekkige digitalisering
De relatie tussen nationale en lokale overheden is een stokpaardje van advocaat Gysen.
“Maar het feit dat ons kantoor heel wat plaatselijke overheden bijstaat, zorgt er niet voor dat ik eenzijdig naar de dingen kijk”, stelt hij. “Zo levert de Vlaamse Overheid erg goed werk op het gebied van scholenbouw.”
Dat klinkt alsof er een 'maar' volgt... “Inderdaad, in andere domeinen worden op nationaal niveau soms maatregelen genomen zonder rekening te houden met de gevolgen op een lager niveau, te beginnen bij de burger zelf. De jongste tijd zien we een aantal dossiers die dat op een pijnlijke manier illustreren. Neem nu de aangekondigde omgevingsvergunning, die een afzonderlijke verkavelings- en bouwvergunning zou vervangen. Je kunt het vergelijken met wat in Wallonië 'le permis unique' is. Op zich is dat een goed idee, dat past in de logica van administratieve vereenvoudiging. Alleen loopt het fout met de digitalisering om de vergunningsaanvraag in te dienen. Bouwheren zetten de architecten onder druk hun aanvraag in te dienen, wat niet kan en voor ergernis zorgt. En dus stellen architecten de Vlaamse overheid in gebreke. In extremis besliste het Vlaams Parlement op 24 mei 2017 het nieuwe loket met zes maanden uit te stellen omdat het systeem niet performant genoeg was.”

“DE SPANNING TUSSEN DE BESTUURNIVEAUS BAART ME ZORGEN”

Politieke moed
“Die spanning baart me zorgen”, stelt Cies Gysen. “Het bredere plaatje is dat lokale besturen er almaar meer bevoegdheden - en dus taken - bij krijgen, maar de noodzakelijke middelen daarvoor worden niet voor de volle 100 procent mee overgeheveld. Daar staat tegenover dat een lokale overheid niet alleen haar inkomsten ziet dalen, maar ook nog eens in een streng budgettair kader gestopt is, de zogenaamde beleids- en beheerscyclus. Dat zorgt voor een daling van de overheidsopdrachten - gemeenten tellen voor de helft daarvan mee. Dat heeft gevolgen voor de privésector. En ondertussen komen er grote uitdagingen op ons af, te beginnen met de vergrijzing. Het zou van politieke moed getuigen als hier naar nieuw evenwicht gestreefd wordt.”

Schaalvergroting staat in de sterren geschreven
Een blik op de kaart leert dat slechts een handvol gemeenten fusieplannen koestert, maar dat cijfer levert een vertekend beeld op. “Tot voor een jaar was dit geen issue, vandaag is het dat wel”, stelt Cies Gysen. “Aan een fusie is een aantrekkelijk financieel voordeel verbonden: een vermindering van de schuldgraad van 500 euro per inwoner. Maar daar is slechts een beperkt budget voor voorzien. 'Op is op.' Dat verklaart de stroomversnelling. Zeker omdat men verwacht dat fusies op termijn zullen worden opgelegd. We zullen moeten evolueren naar grotere entiteiten van zo'n 100.000 inwoners. Die trend is jaren geleden al in Nederland ingezet. Het nieuwe Decreet Lokaal Bestuur voorziet ook in voordelen voor gemeentelijke omschrijvingen met hogere inwonersaantallen. Dat is een duidelijk teken aan de wand.”

Meer info?
Contacteer Cies Gysen
Advocaat-Vennoot
t 015/40 49 40 of cies.gysen@gdena-advocaten.be