Gemeenten geraadpleegd over woonreservegebieden.

Gemeenten geraadpleegd over woonreservegebieden.

22 juni 2017

Vlaamse steden en gemeenten ontvingen onlangs een brief van Vlaams minister van ruimtelijke ordening Joke Schauvliege. Daarin vraagt de minister input bij de inventarisatie van de woonreservegebieden, een ambitie uit het Vlaams regeerakkoord. Wat zijn dat nu juist, 'woongereservegebieden'? En wat zijn de juridische gevolgen van een inventarisatie? GD&A Advocaten licht toe.

Woonreservegebieden

Om in Vlaanderen op een perceel te mogen bouwen, moet het in principe door het gewestplan eerst bestemd zijn als woongebied. Daarnaast zijn er er nog een groot aantal 'woongereservegebieden', zones die bedoeld zijn om aan te snijden als woongebied, mocht daar in de toekomst nood aan zijn. Het gaat om de woonuitbreidingsgebieden en een drietal minder gekende bestemmingen, met name de reservegebieden voor woonwijken, woonreservegebieden en woonaansnijdingsgebieden. Zo'n 14.000 ha grond zou gelegen zijn in dergelijke woonreservegebieden.

In het regeerakkoord van de regering-Bourgeois en in het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen, goedgekeurd op 30 november 2016, wordt onder meer de ambitie geformuleerd om de toename van het ruimtebeslag te laten afnemen, van 6 ha per dag vandaag, over maximaal 3 ha in 2025, tot een volledige 'betonstop' in 2040. Hierdoor komen de woonuitbreidingsgebieden in het vizier.

Aangezien in de jaren zeventig, bij de totstandkoming van de gewestplannen, gebieden kwistig werden ingekleurd als woongebied of woonreservegebied, wordt verwacht dat de bestemmingsvoorraad in de toekomst ruimschoots de woningbehoefte zal overtreffen - tenminste als ook toekomstige regeringen de vooropgestelde ambities voortzetten. Een deel van de ruimte die destijds voorzien was voor wonen, zou daarom mogelijks een nieuwe bestemming krijgen als open ruimte.

Positieve en negatieve lijst

In haar conceptnota 'Reseservegebieden voor Wonen' van 8 mei 2015 stelde de minister de opmaak van een positieve en een negatieve lijst voor woonreservegebieden voorop. In de negatieve lijst zouden de reservegebieden worden opgenomen die niet voor ontwikkeling in aanmerking komen, bijvoorbeeld omdat ze gelegen zijn in overstromingsgebied of omdat ze slecht ontsloten zijn. De bedoeling is dat deze gebieden een andere planologische bestemming krijgen.

Gebieden die uitermate geschikt zijn om op korte termijn te ontwikkelen, komen in aanmerking om op de positieve lijst te komen.

Daarnaast zullen er gebieden zijn die noch uitzonderlijk goed, noch uitzonderlijk slecht gelegen zijn, waardoor een herbestemming zich niet meteen opdringt. Dergelijke gebieden zullen overeenkomstig de conceptnota hun huidige status voorlopig behouden.

Bevraging bij besturen

Wellicht met de recente perikelen rond de afgevoerde boskaart in het achterhoofd, besliste minister Schauvliege om de steden en gemeenten in Vlaanderen eerst te bevragen omtrent de woonreserves op hun grondgebied. Via een online tool dient per woonreservegebied te worden gemotiveerd of het al dan niet wenselijk is om het op korte termijn aan te snijden als woongebied. Op basis hiervan zou bepaald worden of de gebieden in aanmerkingen komen om op de positieve of de negatieve lijst opgenomen te worden.

De motivering dient te gebeuren aan de hand van beleidsperspectieven in goedgekeurde gemeentelijke structuurplannen en de ontwikkelingsprincipes voorzien in het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. De antwoorden moeten bekrachtigd worden door het College van burgemeester en schepenen, en vervolgens digitaal aan de Vlaamse overheid te worden bezorgd.

Hoe zwaar de input van de besturen zal wegen in de uiteindelijke besluitvorming, is nog niet duidelijk. De minister deelde niet mee of de lokale lijsten automatisch zullen worden samengevoegd en de definitieve lijsten zullen vormen, dan wel of door het ministerie zelf nog beleidskeuzes zullen worden gemaakt.

Juridische gevolgen

Ook wat betreft de juridische gevolgen van de inventaris van de woonreservegebieden, zijn er nog veel onduidelijkheden. In de conceptnota en in de brief met de bevraging wordt gesteld dat de opname in de positieve lijst tot gevolg zal hebben dat 'de aansnijding vlotter zal gebeuren.' De opname in de positieve lijst op zich heeft op het eerste zicht echter beperkte juridische gevolgen, aangezien nog steeds een ruimtelijk uitvoeringsplan opgemaakt moet worden, wil men de gebieden ontwikkelen. Er zou wel gewerkt worden aan een versoepeling van de regelgeving, zodat de procedure sneller en goedkoper zou kunnen verlopen dan momenteel het geval is.

De onzekerheid omtrent de juridische consequenties kan ook gevolgen hebben voor de afweging van een gemeente om een zone al dan niet op te nemen op de negatieve lijst. Een uitermate slecht gelegen gebied zal overeenkomstig de voorliggende documenten herbestemd dienen te worden, en daaropvolgend niet langer in aanmerking komen voor woningbouw. Het is echter voorlopig niet duidelijk of deze herbestemming op Vlaams of provinciaal niveau zal gebeuren, dan wel op niveau van de steden en gemeenten en dit door de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan. Indien de opname op de negatieve lijst onmiddellijk een planningsinitiatief van de stad of de gemeente vereist, zal de gemeente mogelijks eerder terughoudend zijn om gebieden als dusdanig aan te duiden. De kosten en de administratieve handelingen die gepaard gaan met de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan, zullen door de lokale besturen allicht mee in de weegschaal worden gelegd.

Veel tijd om de afweging te maken en een antwoord te vinden op de vragen die de inventarisatie van de woonreservegebieden met zich meebrengt, rest de steden en gemeenten in Vlaanderen echter niet: de antwoorden op de bevraging worden al op vrijdag 7 juli 2017 in de mailbox van de minister verwacht!

GD&A Advocaten staat u graag met raad bij en beantwoordt al uw mogelijke vragen bij deze inventarisatie.

 

Auteur: Tom Vanderreydt

Meer info?

Contacteer Tom Swerts
Advocaat-Vennoot
tom.swerts@gdena-advocaten.be

Contacteer Alisa Konevina
Advocaat
alisa.konevina@gdena-advocaten.be